Fotografowanie Grenlandii: między górami lodowymi, wielorybami i rozległymi fiordami

Lód brzmi jak popcorn, gdy powoli rozsuwa się na boki pod aluminiowym dziobem naszej łodzi – to wręcz surrealistyczny dźwięk. W tym samym czasie grenlandzkie słońce świeci na nas ze stalowoniebieskiego nieba. Przykładam teleobiektyw do oka i przez wizjer patrzę na fantastycznie ukształtowaną górę lodową, znajdującą się zaledwie kilkaset metrów ode mnie. Za nią rozciąga się potężna panorama poszarpanych gór, sięgających wysokości 2500 metrów.

Naciskam spust migawki, patrzę na wyświetlacz, sprawdzam histogram – i powoli kąciki moich ust unoszą się w górę. Udało się. W tej chwili spełnia się kolejne moje marzenie: fotografowanie Grenlandii. Od lat towarzyszę wyprawom fotograficznym na daleką północ. Jednak najbardziej fascynują mnie przede wszystkim odległe regiony, które sprawiają, że serce fotografa bije szybciej.

Droga do tej chwili rozpoczęła się na długo przed naszym przybyciem. Grenlandia fascynuje mnie od około 15 lat. Wtedy po raz pierwszy odkryłem okolice Tasiilaq w Google Earth Pro i niemal zagubiłem się w krajobrazie wschodniego wybrzeża wokół wyspy Ammassalik i otaczających ją fiordów. Przez lata czytałem książki o Grenlandii i śledziłem fotografów, którzy mieli już szczęście tam podróżować. Moje pragnienie, by wreszcie samemu doświadczyć tego krajobrazu, oczywiście tylko rosło. 

Majestatyczne góry, góry lodowe i fiordy, kultura Inuitów oraz życie w warunkach arktycznych sprawiają, że Grenlandia Wschodnia jest wyjątkowym miejscem dla fotografów. Latem stabilne układy wysokiego ciśnienia mogą zapewniać przejrzyste światło – jednocześnie pogoda w tym odległym regionie pozostaje czynnikiem, do którego trzeba się w każdej chwili na nowo dostosować.

Ale jak bez dróg dostać się z jednego fiordu do drugiego? Nie bez powodu reklamowałem moją wyprawę fotograficzną słowami „Tam, gdzie nie ma już dróg”. Latem po Grenlandii Wschodniej można poruszać się przede wszystkim łodzią lub pieszo. Z łodzi wybór własnej pozycji jest z natury rzeczy znacznie bardziej ograniczony niż na lądzie.

Dlatego niezwykle praktyczny jest obiektyw obejmujący duży zakres ogniskowych. Właśnie dlatego miałem w plecaku TAMRON 50-400mm F4.5-6.3 – obiektyw, który przez ostatnie półtora roku naprawdę bardzo polubiłem. Głównie z jednego prostego powodu: rzadko musiałem zmieniać obiektyw i mogłem zrezygnować z drugiego korpusu aparatu. Przy limicie bagażu podręcznego wynoszącym 6 kg na locie do Kulusuk była to ogromna zaleta.

Więcej przemyśleń na temat kompaktowego wyposażenia znajdziesz w naszych poradach dotyczących fotografii podróżniczej.

Porada fotograficzna 1 – zachowaj elastyczność: jeśli nie możesz swobodnie wybrać miejsca fotografowania, duży zakres ogniskowych jest szczególnie cenny. Z łodzi mogłem przechodzić od szerokich ujęć otoczenia do detali lodu i odległych obiektów, nie tracąc czasu na zmianę obiektywu.

W porównaniu z klasycznym obiektywem 100-400 mm na krótkim końcu mam do dyspozycji dodatkowe 50 mm. W praktyce znacznie poszerza to możliwości fotograficzne. Szczególnie z łodzi, gdzie mogę tylko w ograniczonym stopniu zmieniać swoją pozycję, pozwala mi to tworzyć bardzo różne kompozycje: od krajobrazu w szerszym kontekście po abstrakcyjne detale lodu i skał.

Dlaczego dłuższe ogniskowe są interesujące nie tylko przy fotografowaniu zwierząt i sportu, lecz także krajobrazów, wyjaśniamy również w artykule Co to jest teleobiektyw?

Zaleta dużego zakresu zoomu była szczególnie wyraźna, gdy w jednym z fiordów zauważyliśmy wieloryba. Nasi sternicy najczęściej spotykali humbaki lub płetwale karłowate. Mają niezwykle wyćwiczone oko i często już z dużej odległości rozpoznają, gdzie zwierzę wynurzy się na powierzchnię. Polowanie na niektóre gatunki wielorybów jest na Grenlandii regulowane i podlega limitom oraz licencjom; dla wielu ludzi nadal stanowi część lokalnego zaopatrzenia w żywność.

Z fotograficznego punktu widzenia takie spotkania są wyzwaniem, ponieważ w przypadku wielorybów nigdy dokładnie nie wiadomo, gdzie zwierzę wynurzy się po nurkowaniu. W jednej chwili mogę fotografować z ogniskową 300 lub 400 mm, a w następnej zwierzę pojawia się tuż obok naszej łodzi – i 50 mm nagle okazuje się bardzo przydatne. Właśnie w takich sytuacjach szczególnie doceniłem elastyczność tego obiektywu.

Porada fotograficzna 2 – nie trzymaj się kurczowo 400 mm: przy nieprzewidywalnych obiektach warto zostawić trochę przestrzeni w kadrze i w razie potrzeby przybliżyć obraz. Jeśli wieloryb pojawi się bliżej łodzi, niż się spodziewaliśmy, 50 mm pomaga szybko zareagować i pokazać zwierzę wraz z jego otoczeniem.

Więcej podstawowych informacji o autofokusie, ogniskowej i pełnym szacunku zachowaniu wobec dzikich zwierząt znajdziesz w naszych poradach dotyczących fotografii przyrodniczej.

Przy dłuższych ogniskowych równie ważna jak szybka reakcja na zwierzęta jest możliwość optycznego zbliżenia do siebie elementów krajobrazu. Dobrym przykładem była wyprawa łodzią po fiordzie Sermilik. Fotografowaliśmy tam górę Niialingaq za górą lodową o rozmiarach kilkuset metrów, która odłamała się od lodowca i dryfowała na południe.

Dzięki uzgodnieniom z naszym sternikiem mogliśmy ustawić łódź tak, aby góra lodowa i góra znajdowały się dokładnie jedna za drugą w kadrze. Góra lodowa była oddalona zaledwie o kilkaset metrów, podczas gdy góra w tle znajdowała się już kilka kilometrów dalej. Z większej odległości fotografowania oba plany wydawały się optycznie zbliżone; długa ogniskowa pozwoliła mi pokazać tę relację w ciasnym kadrze.

Ten sposób komponowania obrazu stosowałem również w Tasiilaq oraz podczas naszej wyprawy do Tiniteqilaaq. Ogniskowe około 100 mm lub większe były często dokładnie tym, czego potrzebowałem, aby połączyć w kadrze domy, góry, fiordy i góry lodowe. Więcej o współgraniu punktu fotografowania, kąta widzenia i perspektywy dowiesz się z poradnika TAMRON Ogniskowa i efekt obrazu.

Porada fotograficzna 3 – najpierw uporządkuj plany, potem zoomuj: efekt zagęszczenia obrazu wynika przede wszystkim z miejsca fotografowania i dużych odległości między poszczególnymi planami. Najpierw znajdź pozycję, z której pierwszy i dalszy plan dobrze ze sobą współgrają. Następnie wybierz odpowiedni kadr za pomocą długiej ogniskowej.

Porada fotograficzna 4 – świadomie używaj filtra polaryzacyjnego: filtr polaryzacyjny może ograniczyć odbicia na wodzie i lodzie oraz sprawić, że niebo będzie wyglądało bardziej intensywnie. Sprawdzaj efekt bezpośrednio w wizjerze i obracaj filtr tylko na tyle, na ile pasuje to do naturalnego charakteru światła.

Więcej pomysłów dotyczących światła, planowania i kompozycji obrazu znajdziesz w naszych poradach dotyczących fotografii krajobrazowej.

Obiektyw oczywiście nadaje się również do portretów grenlandzkich psów zaprzęgowych. Do dziś są one ważnym elementem lokalnej kultury. Szczególnie zimą, gdy fiordy zamarzają, w odległych regionach nadal wykorzystuje się zaprzęgi psów jako środek transportu. Latem wiele dorosłych psów żyje poza miejscowościami, w wyznaczonych do tego miejscach. W naszym środkowoeuropejskim rozumieniu nie są to zwierzęta domowe, lecz zwierzęta pracujące.

Fotografując psy, czasami trzeba również poradzić sobie z własnym współczuciem. Wieczorem, w drodze na zdjęcia zachodu słońca, mija się miejsca, w których psy przebywają poza osadami. Kiedy zwierzęta wyją tam o zmierzchu, z naszej środkowoeuropejskiej perspektywy jest to doświadczenie, do którego trzeba się przyzwyczaić. Również to wrażenie jest dla mnie częścią podróży do Grenlandii Wschodniej.

Perhaps it is precisely the combination of magnificent landscapes, completely different living conditions, encounters with people and animals, and the knowledge that something entirely new may be waiting just around the next bend in the fjord that makes this place so special to me.

I am already looking forward to returning to East Greenland in late summer. There are still so many photographic ideas waiting to be brought to life that I hardly know where to begin.